Groene parels: vandaag bijzonder, morgen vanzelfsprekend
Zuid-Holland is de meest verstedelijkte provincie van Nederland en een van de meest verstedelijkte regio’s van Europa. Dat zet de leefomgeving onder druk. Hitte, wateroverlast en verlies aan biodiversiteit raken direct aan gezondheid en welzijn. Juist daarom kiest de provincie ervoor om groen niet als sluitpost te behandelen, maar als leidend principe. ‘Als we in Zuid-Holland iets willen betekenen voor de leefkwaliteit, dan moeten we de ruimte voor natuur en groen beschermen en uitbreiden,’ zeggen gedeputeerden Anne Koning en Arno Bonte. ‘Voor de mensen, voor de steden en dorpen en voor de biodiversiteit.’
Groen als uitgangspunt
In de afgelopen decennia groeide het stedelijk gebied, terwijl het groene tussengebied kleiner werd. Dat heeft gevolgen voor de open ruimte tussen steden, maar ook voor de kwaliteit van het leven in die steden. Binnen Groene Cirkel Groene Gezonde Stad wordt vergroening daarom gezien als antwoord op meerdere opgaven tegelijk: gezondheid, klimaatadaptatie, biodiversiteit en leefbaarheid. De provincie wil de groene gebieden tussen steden beschermen, zodat die niet aan elkaar groeien, en tegelijkertijd meer groen toevoegen binnen de stad. ‘Verstedelijking is op zichzelf niet het probleem,’ zegt Arno Bonte. ‘Zuid-Holland heeft prachtige steden en dorpen waar mensen graag wonen. Maar als verstedelijking doorslaat in verstening, gaat dat ten koste van de leefbaarheid. En voor klimaatverandering zijn steden extra kwetsbaar. Juist daarom moeten we groen meer ruimte geven.’
Anne Koning wijst erop dat ruimte schaars is, en dat groen daarom slim ingezet moet worden. ‘Ook is groen belangrijk voor een kind- en beweegvriendelijke omgeving, zodat mensen worden uitgenodigd om naar buiten te gaan. Door samen te werken en kennis te delen, kunnen we echt het verschil maken.’
Persoonlijke motivatie
Arno Bonte’s inzet voor vergroening kent naast een bestuurlijke ook een persoonlijke motivatie. ‘Ik ben opgegroeid in Rotterdam en nog steeds Rotterdammer in hart en nieren. Maar ik zie hoe verstening de stad op veel plekken heeft geraakt. Mijn mooiste jeugdherinneringen zijn die waarin ik in bomen kon klimmen. Dat gun ik kinderen van nu ook.’ Die persoonlijke drijfveer is een rode draad in zijn politieke loopbaan. Een sprekend voorbeeld is zijn initiatief – als wethouder in Rotterdam - tot vergroening van het Hofplein: ooit een grote verkeersrotonde, straks stap voor stap een groene verblijfsplek.
‘Ook het Bagijnhof in Delft, een van de initiatieven uit het Parelboek is zo’n inspirerend voorbeeld. Daar werd rioolvervanging aangegrepen om de hele plek opnieuw in te richten als groen hofje. Eerst was er weerstand, vooral over het verdwijnen van parkeerplaatsen, maar inmiddels wil niemand daar nog terug naar de oude situatie.’
Wat Anne Koning persoonlijk inspireert is het creëren van een omgeving waarin mensen zich prettig voelen. ‘Verkoeling, schaduw, bloemen, planten en dieren zijn natuurlijke onderdelen voor een fijne omgeving. Mijn ideaalbeeld is dat je je voordeur uitstapt en direct groen ziet. Dat is een omgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeting. De plek waar je woont, werkt en opgroeit heeft grote invloed op je gezondheid. Een groene, beweegvriendelijke omgeving is gewoon goed en fijn.’
De kracht van de cirkel
Anne Koning is vanaf het begin betrokken bij Groene Cirkel Groene Gezonde Stad, het netwerk waarin gemeenten, kennisinstellingen en maatschappelijke partners samenwerken aan de vergroening van steden en dorpen in Zuid-Holland.
‘Het doel is om vergroening vanzelfsprekend te maken, niet alleen in beleid, maar juist in de uitvoering. De kracht van het netwerk zit in de mix van ervaring en expertise - van wetenschap tot gezondheidszorg en van gemeenten tot maatschappelijke organisaties.’ Kennisdeling levert daarbij concrete resultaten op.
Anne Koning noemt Leiden als voorbeeld: ‘Via het netwerk deelden zij hoe de financiering van groen structureel geregeld kan worden via de riool- en waterzorgheffing. Dat laat zien dat goede oplossingen niet op één plek hoeven te blijven, maar ook elders toepasbaar zijn. Dat is precies de waarde van Groene Gezonde Stad: samen leren, elkaar inspireren en praktijkervaringen snel delen.’
Ook Arno Bonte ziet de meerwaarde van die samenwerking. Volgens hem zijn bestuurders nodig die lef tonen, en die ziet hij terug in Groene Cirkel Groene Gezonde Stad. ‘Want dat vind ik de meerwaarde van de cirkel: dat we vanuit een droom met zoveel ambassadeurs aan vergroening werken. De provincie bepaalt niet wat anderen moeten doen, maar brengt partijen bijeen rond een gedeelde opgave, een gedeeld ideaal. Dat is de kracht van Groene Cirkel Groene Gezonde Stad: elkaar inspireren, goede ideeën uitwisselen en samen stappen zetten. Ik heb er alle vertrouwen in dat ook de nieuwe wethouders dit met dezelfde energie oppakken.’
Van bijzonder naar normaal
‘In november vieren we vijf jaar Groene Cirkel Groene Gezonde Stad,’ aldus een trotse Anne Koning. ‘Dat wordt een mooi moment om terug te kijken, maar vooral om vooruit te kijken: wat is er nog nodig? Uiteindelijk draait het om blijven samenwerken.Ik vind het ook heel leuk dat Arno en ik dit samen trekken vanuit Gedeputeerde Staten. Door kennis te delen en elkaar te inspireren, kunnen we ervoor zorgen dat groen straks vanzelfsprekend is in elke stad en elk dorp in Zuid-Holland.’
Arno Bonte heeft een wens voor de komende vijf jaar: ‘Dat wat nu nog bijzonder is, straks normaal is. Dat natuurinclusief werken niet meer afhangt van één bevlogen bestuurder, maar standaard onderdeel is van elke ruimtelijke keuze. Dat de groene parels van nu straks business as usual zijn. Zeker, het vraagt om een lange adem, maar de richting is duidelijk. Over vijf jaar hoop ik dat we in Zuid-Holland struikelen over de groene parels. Ik kan niet wachten om daar samen met gemeenten, partners en nieuwe wethouders verder aan te bouwen.’
Bekijk de groene parels op www.groenegezondestad.nl