Op elke vierkante meter vijf vierkante meter ambitie!
Wethouder Jacqueline van Dongen kijkt uit naar de vernieuwing van het Develpark, het centrum van haar gemeente Zwijndrecht. Een omvangrijk project waarvoor ook ideeën ‘van buiten’ welkom zijn. Des te waardevoller is wat haar betreft het netwerk van Groene Cirkel Groene Gezonde Stad. Samen leren, voorbeelden zien van hoe andere gemeenten vergroening aanpakken - het levert inspiratie en meerwaarde op. Zoals de wandeling langs een aantal Haagse vergroeningsprojecten tijdens de ambassadeursbijeenkomst van het netwerk. Een ervaring die haar groene ambities voor Zwijndrecht nog verder heeft aangescherpt.
Belofte aan inwoners
Beleefbaar groen, dat is de term die wethouder Jacqueline van Dongen gebruikt voor de ambities voor een gezonde leefomgeving in haar gemeente Zwijndrecht. ‘Niet het kijkgroen van vroeger, maar groen waar bewoners wat kunnen doen; groen dat je kunt beléven.’
Maar vergroenen is geen simpele opgave in een gemeente met een complexe stedelijke opgave. ‘Woningbouw, parkeren, vrij liggende fietspaden; het neemt allemaal ruimte in. Op elke vierkante meter hebben we wel vijf vierkante meter aan ambities. Daar hoort groen bij. Dat is een belofte die we doen aan onze inwoners. En dan kan het niet blijven bij het presenteren van mooie artist impressions; we moeten dat echt waarmaken.’
De basis van de omgevingsvisie van Zwijndrecht is de identiteit van de gemeente. ‘Bedrijvigheid en industrie hebben een prominente plek, maar van oudsher is Zwijndrecht een tuindersgemeente. Die groene identiteit vind je terug in de omgevingsvisie die we na de gemeenteraadsverkiezingen (maart 2026) verder uitwerken.’
Aansluiten op de leefwereld
Niet dat de wethouder daar op wacht; haar inzet is al enige jaren ‘elke inwoner moet op maximaal vijf minuten van de voordeur een groenplek hebben die ertoe doet.’ Ertoe doen betekent een speelplek, een schaduwplek, een bankje om te ontmoeten, een beweegplek, enzovoort. ‘Het groen uit de jaren tachtig en negentig noem ik kijkgroen. Het ziet er leuk uit al die struiken, maar je kunt er niks mee. Wat ik wil is beleefbaar groen; dat is groen waar inwoners wél wat mee kunnen. Zoals recreëren of sporten, of ontmoeten. Moet ergens de riolering vernieuwd worden? Dan kijken we meteen wat we aan beleefbaar groen kunnen toevoegen. Zo ontstaan er in veel van onze wijken kleine groenplekjes, een soort miniparkjes.’
De term beleefbaar betekent ‘wat door eigen ondervinding ervaren kan worden’. Je kunt dat vertalen als: beleefbaar groen moet aansluiten op de leefwereld van de inwoners. ‘Daarom gaan onze omgevingsmanagers met wijkbewoners en andere belangrijke spelers in gesprek over wat past in een betreffende wijk. Op basis van die gesprekken volgt een analyse en dat wordt dan vertaald naar die plek. We hebben hier veel wijken met hoogbouw en relatief veel inwoners met lagere inkomens. We weten inmiddels dat er een verband is tussen lage inkomens en een mindere gezondheid. Dus vooral in die wijken waar dat zich concentreert kan het juiste groen bijdragen aan de gezondheid van de inwoners.’
Wat gebeurt er met de vissen?
Een aspect dat bij elke groene opgave stevig wordt meegenomen is klimaatadaptatie. Als argument daarvoor brengt Jacqueline van Dongen de enorme hoosbui in herinnering die Zwijndrecht vijf jaar geleden trof. ‘Klimaatverandering stroomde toen letterlijk de woningen in,’ zegt ze. Het aanplanten van bomen en planten kan een goede verdedigingslinie vormen voor wateroverlast. ‘En ja, daar moeten parkeerplaatsen voor wijken. Overigens kijken we bij het aanplanten altijd naar inheemse soorten, en zorgen we voor variatie wat weer belangrijk is voor de resistentie van bomen en planten tegen zaken als hitte en ziekten.’
En zo ondergaat Zwijndrecht langzaam maar zeker een groene metamorfose. Natuurvriendelijke oevers, plantvakken met wilde bloemen, nieuwe maaimethoden, insectenhotels. Sommige inwoners moeten er wel aan wennen. ‘We vertellen zoveel mogelijk wat we doen op onze website en de socials. Daar komen ook vragen binnen: “jullie gaan die sloot uitbaggeren; leuk, maar wat gebeurt er met de vissen?” Ons klantcontactcentrum is op de hoogte van wat we doen, dus die beantwoorden zoveel mogelijk vragen van onze inwoners. Het is belangrijk dat we ze meenemen in de groene beweging.’
Upgrade Develpark
Jacqueline van Dongen heeft wel de nodige zorgen over de financiën. 2026 is het beruchte ravijnjaar voor de Nederlandse gemeenten; ze krijgen fors minder inkomsten uit het Gemeentefonds. ‘Je wilt niet dat de groene buitenruimte het kind van de rekening wordt. Tegelijkertijd weet je dat uitbreiding van het groene areaal meer geld voor beheer vraagt. Dat levert best een spanningsveld op.’
Desondanks eindigt ze met een positief vooruitzicht; de upgrade van het Develpark, letterlijk het centrum van de stad. ‘Er is een parkboerderij, een zwembad en het gebied heeft veel verschillende functies. We gaan het park verbinden aan de vier wijken die eraan grenzen en de groen- en beleefwaarden moeten omhoog. Dat is niet van de ene op de andere dag gerealiseerd; daar zijn goede ideeën voor nodig. Daarom is het zo waardevol om in het netwerk van Groene Cirkel Groene Gezonde Stad te zitten. Bij de laatste ambassadeursbijeenkomst zijn we op pad gegaan langs een paar Haagse vergroeningsprojecten. Heel inspirerend om te zien hoe daar ondanks een ingewikkelde situatie met ondergrondse kabels ruimte is gemaakt voor bomen. En zo zijn er nog veel meer mooie voorbeelden in de Groene Gezonde Stad-gemeenten. Daar zouden we met onze raad kunnen kijken en ideeën opdoen. Dat is aansprekender en aanstekelijker dan de mooiste artist impression!’
Lees meer op de site van Groene Gezonde Stad.